Kask budowlany i hełm ochronny. Termin ważności, normy i kiedy wymienić

Spis treści

1. Normy hełmów ochronnych, który do czego
2. Dodatkowe oznaczenia na hełmie
3. Termin ważności kasku i jak odczytać datę produkcji
4. Kiedy wymienić hełm wcześniej
5. Czego nie robić z kaskiem
6. Jak dobrać hełm do pracy
7. Kask zimą
8. Obowiązki pracodawcy
9. Najczęstsze pytania

Normy hełmów ochronnych, który do czego

"Kask budowlany" i "hełm ochronny" to w praktyce ten sam produkt. W przepisach i normach używa się słowa hełm. Najważniejsza jest jednak norma, według której hełm jest certyfikowany, bo od niej zależy, przed czym chroni.

Ostatni wiersz to częsty błąd. Lekka czapka z wkładką, na przykład Bumpcap, świetnie sprawdza się w warsztacie, przy pracy pod samochodem czy przy niskich regałach, ale nie zastąpi hełmu tam, gdzie z góry może coś spaść. Czapki przeciwuderzeniowe znajdziesz w kategorii lekki hełm ochronny.

Dodatkowe oznaczenia na hełmie

Norma EN 397 przewiduje wymagania dodatkowe, które producent może, ale nie musi spełnić. Jeśli hełm je ma, są oznaczone na skorupie:

Hełm wentylowany, z otworami w skorupie, z zasady nie zapewnia izolacji elektrycznej. Do prac przy instalacjach elektrycznych wybieraj hełm bez otworów, z oznaczeniem 440 Vac lub zgodny z EN 50365.

Przykład z naszej oferty: hełm THOR Consorte spełnia EN 397 z oznaczeniami LD i -30°C, a hełm NEO+ jest przystosowany do pracy w temperaturze do -30°C.

Termin ważności kasku i jak odczytać datę produkcji

Przepisy nie podają jednego terminu ważności dla wszystkich hełmów. Okres użytkowania określa producent w instrukcji, bo zależy on od materiału skorupy i warunków pracy. W instrukcjach popularnych hełmów spotkasz na przykład:

• 5 lat od pierwszego użycia, pod warunkiem prawidłowego przechowywania,
• 3 lata od pierwszego użycia, ale nie dłużej niż 5 lat od daty produkcji,
• orientacyjnie do 5 lat od daty produkcji, z zastrzeżeniem, że promieniowanie UV i warunki pracy mogą ten okres skrócić.

Jak sprawdzić datę produkcji? Zajrzyj do wnętrza skorupy, zwykle pod daszkiem lub z tyłu. Producent umieszcza tam datę produkcji, najczęściej w formie małego okrągłego znaku przypominającego zegar: w środku jest rok, a strzałka wskazuje miesiąc lub kwartał. Obok znajdziesz numer normy, rozmiar i oznaczenia dodatkowe.

Instrukcję warto zachować i wpisać datę wydania hełmu do karty ewidencji środków ochrony indywidualnej pracownika. Wtedy łatwo policzyć, kiedy trzeba go wymienić.

Kiedy wymienić hełm wcześniej

Termin z instrukcji to maksimum, a nie gwarancja. Hełm wymień od razu, gdy:

• przyjął silne uderzenie lub spadł z wysokości na twarde podłoże, nawet jeśli nie widać pęknięć, bo skorupa mogła stracić właściwości,
• ma pęknięcia, rysy, wgniecenia lub deformacje,
• wyblakł, matowieje albo jego powierzchnia "kreduje się", czyli zostawia biały nalot przy pocieraniu, co jest objawem degradacji tworzywa przez UV,
• miał kontakt z rozpuszczalnikami, olejami lub innymi chemikaliami,
• więźba jest pęknięta, rozciągnięta lub nie trzyma regulacji.

Więźba i potnik zużywają się szybciej niż skorupa. Jeśli producent oferuje części zamienne, wymieniaj je zgodnie z instrukcją.

Czego nie robić z kaskiem

• Nie naklejaj dowolnych naklejek i nie maluj hełmu. Kleje i farby z rozpuszczalnikami mogą osłabić tworzywo skorupy. Oznaczaj hełmy tylko w sposób dopuszczony przez producenta.
• Nie wierć otworów i nie przerabiaj skorupy, na przykład pod własne mocowania.
• Nie zostawiaj kasku za szybą samochodu. Słońce i wysoka temperatura przyspieszają starzenie tworzywa.
• Nie noś grubej czapki pod hełmem. Zmienia dopasowanie więźby i może osłabić ochronę.
• Nie noś hełmu daszkiem do tyłu, chyba że instrukcja wyraźnie na to pozwala, a więźba jest wtedy odpowiednio odwrócona.
• Nie czyść hełmu rozpuszczalnikami. Wystarczy woda z łagodnym detergentem lub sposób podany w instrukcji.

Jak dobrać hełm do pracy

Przy doborze zwróć też uwagę na:

• rozmiar, większość hełmów ma regulację w zakresie ok. 52 do 62 cm obwodu głowy, a hełm powinien siedzieć stabilnie i nie zsuwać się przy pochylaniu,
• pasek podbródkowy, który przy pracy na wysokości i w ruchu zapobiega spadnięciu hełmu, dokupisz go osobno, na przykład pasek 4-punktowy lub pasek 2-punktowy SH120, sprawdź tylko zgodność z modelem hełmu,
• akcesoria, czyli nauszniki nahełmowe, osłony twarzy i okulary. Gdy w pracy jest głośno, połącz hełm z nausznikami, o czym piszemy w poradniku ochrona słuchu w pracy. Osłony znajdziesz w kategorii osłony twarzy.

Kolor hełmu nie wynika z przepisów. Wiele firm stosuje własny podział, na przykład inny kolor dla kierownictwa, nadzoru, pracowników i gości, żeby łatwiej rozpoznawać osoby na budowie. Warto opisać go w regulaminie.

Kask zimą

Zimą sięgaj po hełmy z oznaczeniem niskiej temperatury, bo tworzywo na mrozie staje się bardziej kruche. Na głowę zamiast grubej czapki załóż cienką kominiarkę lub komin, które nie zmieniają dopasowania więźby. Więcej modeli znajdziesz w kategorii czapki zimowe i kominy.

Obowiązki pracodawcy

Hełm ochronny to środek ochrony indywidualnej, który pracodawca musi wydać pracownikowi nieodpłatnie, gdy wynika to z oceny ryzyka, na przykład na budowie, przy pracach na wysokości czy przy ruchu suwnic. Pracodawca odpowiada też za to, żeby hełmy były sprawne i używane zgodnie z przeznaczeniem, a pracownik ma obowiązek je stosować. Wydanie hełmu wpisuje się do karty ewidencji, a zasady przydziału do tabeli przydziału odzieży i środków ochrony.

Hełmy przeterminowane, popękane lub pomalowane to częsta uwaga inspektora pracy. Jak przygotować się do kontroli, piszemy w artykule jak przygotować firmę do kontroli PIP. Przy pracy na wysokości pamiętaj też o przeglądach sprzętu chroniącego przed upadkiem, o których piszemy w artykule przegląd szelek bezpieczeństwa.

Najczęstsze pytania

Czy kask budowlany ma termin ważności?

Tak. Okres użytkowania podaje producent w instrukcji. Najczęściej jest to od 3 do 5 lat, liczonych od daty produkcji lub od pierwszego użycia, w zależności od modelu.

Jak sprawdzić datę produkcji kasku?

Wewnątrz skorupy, zwykle pod daszkiem, znajduje się znak z rokiem i miesiącem lub kwartałem produkcji, często w formie małego zegara ze strzałką.

Czy kask po upadku nadaje się do użytku?

Po silnym uderzeniu lub upadku z wysokości hełm trzeba wymienić, nawet jeśli nie widać uszkodzeń. Skorupa mogła przejąć energię uderzenia i stracić właściwości ochronne.

Czym różni się czapka Bumpcap od kasku?

Czapka przeciwuderzeniowa według EN 812 chroni tylko przed uderzeniem głową o twarde elementy. Hełm według EN 397 chroni przed spadającymi przedmiotami. Na budowie potrzebny jest hełm.

Czy można nakleić logo firmy na kask?

Tylko w sposób dopuszczony przez producenta hełmu. Zwykłe naklejki z klejem rozpuszczalnikowym mogą osłabić skorupę. Sprawdź instrukcję albo wybierz hełm, który producent oferuje z nadrukiem.

Jaki kask do pracy na wysokości?

Hełm z paskiem podbródkowym, który utrzymuje go na głowie przy upadku, najlepiej przeznaczony przez producenta do pracy na wysokości, na przykład zgodny także z EN 12492.

Wymieniasz hełmy w firmie? Zobacz hełmy ochronne, czapki przeciwuderzeniowe i całą kategorię ochrona głowy. Przy zamówieniach dla firm pomożemy dobrać hełmy do stanowisk i przygotujemy wycenę: 570 168 800, sklep@bhp4.pl.